Czym jest Horyzontalny Rozkład Jazdy?

HRJ jest narzędziem do podejmowania strategicznych decyzji dotyczących sektora kolejowego oraz do wdrożenia liberalizacji rynku:

• projektem mającym na celu kompleksowe zaplanowanie dalekobieżnych przewozów kolejowych w Polsce — zarówno od strony oferty przewozowej, jak i zasad organizacji rynku,
• koncepcją kolejowej oferty przewozowej opartej na stałych liniach komunikacyjnych tworzących cykliczny, przejrzysty i zapewniający wygodne przesiadki rozkład jazdy,
• narzędziem umożliwiającym stworzenie zasad podziału rynku przewozów dalekobieżnych – w oparciu o HRJ można określić które linie komunikacyjne wymagają rekompensaty (tzw. PSO – public service obligation), a które mają potencjał komercyjny – całościowo tworzące jeden spójny system,
• zasadami ewolucji siatki połączeń, pozwalającymi na stopniowe zwiększanie pracy eksploatacyjnej w kolejnych rozkładach, tak aby oferta przewozowa na przestrzeni lat była spójna,
• narzędziem do określenia pakietów przetargowych i definiowania przetargów na przewozy w ramach przewozów służby publicznej,
• narzędziem dla organizatorów przewozów, które pozwoli na koordynację ofert przewozowych i rozkładów jazdy w segmentach dalekobieżnym i regionalnym,
• punktem odniesienia do określania wymaganej zdolności przepustowej sieci kolejowej, tak aby była ona uszyta na miarę rozkładu jazdy,
• narzędziem pozwalającym precyzyjnie określać zakres inwestycji (w nowe i istniejące linie kolejowe) i prac utrzymaniowych, tak by interwencja w infrastrukturę była dobrana do celu, jakim jest konkretny czas jazdy,
• narzędziem do priorytetyzacji potrzeb inwestycyjnych m.in. na podstawie prognozowanego przyrostu liczby pasażerów i wielkości ruchu pociągów.

HRJ można wykorzystać jako:

• podstawę dla opracowania planu transportowego ministra właściwego ds. transportu i zdefiniowania zakresu przetargów na przewozy międzynarodowe i międzywojewódzkie,
• narzędzie oszacowania rekompensaty w przewozach międzywojewódzkich i międzynarodowych,
• podstawę do analiz rynkowych określających, które połączenia międzywojewódzkie i międzynarodowe powinny pozostać w formule służby publicznej, a które mogłyby zostać przeniesione do segmentu komercyjnego,
• narzędzie koordynacji planu transportowego ministra właściwego ds. transportu z planami organizatorów niższych szczebli (w szczególności wojewódzkich i metropolitalnych),
• wyznacznik, o której godzinie pociąg ma się pojawić na danej stacji, aby zapewnić przesiadki i budować system połączeń,
• podstawę do określenia potrzeb taborowych w ruchu pasażerskim,
• wytyczne dla spółek PLK SA i CPK do planowania inwestycji w infrastrukturę kolejową, w szczególności w zakresie usuwania wąskich gardeł na sieci i wymiarowania niezbędnej zdolności przepustowej
• wsparcie w procesie strategicznego planowania zdolności przepustowej, zgodnie z wymogami unijnego projektu tzw. rozporządzenia o przepustowości, w tym jako podstawę do określenia wytycznych strategicznych dla zarządcy infrastruktury, o których mowa w art. 4 ust. 1 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1184 z dnia 20 maja 2026 r. w sprawie wykorzystania zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej w jednolitym europejskim obszarze kolejowym, zmiany dyrektywy 2012/34/UE oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 913/2010.

Dlaczego HRJ jest pionierskim projektem w zakresie planowania oferty przewozowej i rozkładu jazdy?

Po raz pierwszy w Polsce:

• planowanie oferty jest możliwe nie tylko na danych z dnia dzisiejszego (historycznych) i wiedzy eksperckiej, ale także na podstawie prognoz ruchu,
• możliwa jest analiza nie tylko rozkładu jazdy, ale również wskaźników ekonomicznych,
• linie komunikacyjne kształtowane są na podstawie porównania różnych scenariuszy rozwoju,
• oferta przewozowa w ruchu dalekobieżnym jest szeroko konsultowana – nie tylko ze społeczeństwem i organizacjami branżowymi, ale także interesariuszami instytucjonalnymi, takimi jak organizatorzy przewozów, potencjalni przewoźnicy oraz podmioty z krajów sąsiednich.

Projekt HRJ ma na celu wypracowanie branżowego konsensusu w zakresie kierunków rozwoju siatki połączeń dalekobieżnych:

• stabilne ramy są podstawą rozwoju rynku,
• przewidywalność buduje przyzwyczajenia u pasażerów.

Jakie segmenty przewozów wchodzą w skład HRJ?

• HRJ definiuje nie tylko siatkę połączeń dalekobieżnych, lecz także uwzględnia powiązania z ruchem regionalnym i aglomeracyjnym. Za założenia oferty w tych segmentach odpowiadają właściwi organizatorzy przewozów, jednak ich uwzględnienie już na etapie prac nad ofertą dalekobieżną pozwala tworzyć możliwie spójny system podróży, a nie zbiór niezależnych połączeń.
• HRJ obejmuje zarówno połączenia realizowane w ramach służby publicznej, czyli dotowane przez państwo, jak i ocenę potencjału połączeń komercyjnych, funkcjonujących w formule open access. Celem takiego podejścia jest zaproponowanie takiego podziału rynku i zdolności przepustowej między oba segmenty, aby nie konkurowały one ze sobą w sposób nieefektywny, lecz wzajemnie się uzupełniały.
• Docelowo w ramach HRJ uwzględniona zostanie przepustowość na potrzeby ruchu towarowego.

Dlaczego niezbędne jest wdrożenie HRJ?

• Wdrożenie liberalizacji rynku przewozów dalekobieżnych wynika ze zobowiązań unijnych – HRJ to dobra organizacja tego procesu, która pozwoli wykorzystać szansę na wzrost liczby pasażerów, spadek cen biletów oraz zapewni korzyści dla wszystkich uczestników rynku.
• Obecnie rozkład jazdy jest planowany w perspektywie kolejnego roku, a projekty inwestycyjne w perspektywie 20 lat – wdrożenie HRJ zapewni dopasowanie inwestycji do potrzeb przewozowych.
• Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2026/1184 z dnia 20 maja 2026 r. w sprawie wykorzystania zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej w jednolitym europejskim obszarze kolejowym, zmiany dyrektywy 2012/34/UE oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 913/2010 spowoduje wdrożenie długoterminowego planowania alokacji zdolności przepustowej.
• Każdy rozwinięty kolejowo kraj w Europie posiada odpowiednik HRJ lub jego elementy (np. Czechy, Niemcy, Austria, Szwajcaria, Holandia).

Jak opracowany jest HRJ?

HRJ to oferta przewozowa i rozkład jazdy pociągów:

• oparty o dane i analizy symulacyjne z użyciem zaawansowanych narzędzi, takich jak Pasażerski Model Transportowy (PMT), Kolejowy Model Mikrosymulacyjny (KMM) oraz model ekonomiczny przewoźnika i organizatora przewozów,
• będący efektem procesu konsultacji z rynkiem (potencjalni przewoźnicy krajowi i zagraniczni), regionalnymi i aglomeracyjnymi organizatorami przewozów (urzędy marszałkowskie), ekspertami branżowymi, społeczeństwem i organizacjami społecznymi,
• możliwy do realizacji – oparty na wykresach ruchu pociągów z analiz mikrosymulacyjnych weryfikujących możliwość przejazdu każdego pociągu w praktyce,
• dostosowany do możliwości infrastruktury w danym roku i potrzeb przewozowych,
• na rozkład jazdy 2034/2035 – kolejne okresy zostaną opracowane na podstawie planu rozwoju infrastruktury określonego w ramach Zintegrowanej Sieci Kolejowej.

Kto realizuje prace nad HRJ?

Projekt Horyzontalnego Rozkładu Jazdy jest realizowany wspólnie przez Ministerstwo Infrastruktury, Centralny Port Komunikacyjny sp. z o. o., PKP Polskie Linie Kolejowe S. A., Centrum Unijnych Projektów Transportowych oraz we współpracy z Urzędem Transportu Kolejowego.