13 października 2024 roku zakończone zostało gromadzenie uwag w procesie konsultacji publicznych założeń oferty przewozowej w ramach Horyzontalnego Rozkładu Jazdy na rozkład jazdy 2034/2035. Za pomocą formularza internetowego zgłoszono łącznie 1347 ankiet, w których znalazło się łącznie 1811 uwag. Dziękujemy za Państwa zaangażowanie i udział w tworzeniu HRJ. Zebrane postulaty są obecnie analizowane – decyzje dotyczące  uwzględnienia poszczególnych uwag muszą zostać skorelowane z pozostałymi, realizowanymi równolegle ścieżkami procesu konsultacyjnego. Publikację raportu z konsultacji publicznych, a także raportu podsumowującego wszystkie cztery ścieżki konsultacji, zaplanowano na drugi kwartał 2026 roku.

Celem konsultacji publicznych było zgromadzenie możliwie szerokiej gamy opinii pasażerów, przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego, organizacji społecznych, eksperckich i branżowych czy środowiska naukowo-technicznego w zakresie ogólnych założeń oferty przewozowej. Konsultacjom publicznym poddano schemat linii komunikacyjnych wraz z ich częstotliwościami oraz założenia dotyczące postojów handlowych dla rozkładu jazdy 2034/2035 (tzw. Horyzont 2035) w wersji roboczej na dzień 16 lipca 2024 roku.

Horyzont 2035 jest najbardziej reprezentatywny w kontekście celów projektu ze względu na ustabilizowane założenia dotyczące przyszłego kształtu polskiej sieci kolejowej. Wówczas nastąpić na oddanie do użytku całego systemu linii kolei dużych prędkości „Y”, na który składa się wspólny korytarz z Warszawy do Sieradza przez nowe lotnisko wybudowane w ramach inwestycji Port Polska i Łódź oraz wydłużenia z Sieradza na zachód – do Poznania przez Kalisz i do Wrocławia.

Przedmiotem konsultacji publicznych był materiał opublikowany w formie jednolitej prezentacji założeń oferty przewozowej. Jako że w każdej ankiecie można było zawrzeć wiele uwag, dokonano wyodrębnienia poszczególnych pozycji w celu uporządkowania zgromadzonych uwag. W efekcie zgromadzono łącznie 1811 uwag.

Wnioski z całego procesu konsultacyjnego, który jest nadal realizowany, zostaną przedstawione w raporcie. Zostanie on udostępniony opinii publicznej po zakończeniu trzech pozostałych ścieżek, tj. konsultacji z potencjalnymi przewoźnikami kolejowymi, konsultacji z organizatorami publicznego transportu zbiorowego oraz konsultacji z partnerami zagranicznymi z państw ościennych, dotyczących koordynacji połączeń międzynarodowych. Zakłada się publikację raportu w drugim kwartale 2026 roku. Wnioski wypracowane w ramach całego procesu konsultacyjnego będą stanowiły podstawę rewizji układu linii komunikacyjnych.

Jedną ze ścieżek konsultacyjnych w ramach projektu Horyzontalnego Rozkładu Jazdy są konsultacje z wybranymi 18 organizatorami publicznego transportu zbiorowego – wszystkimi 16 samorządami wojewódzkimi oraz Zarządem Transportu Miejskiego w Warszawie i Górnośląsko-Zagłębiowską Metropolią. Są to najwięksi, obok ministra właściwego ds. transportu, organizatorzy przewozów kolejowych o charakterze użyteczności publicznej. Konsultacje z tą częścią interesariuszy projektu obejmują:

• identyfikację ich potrzeb i oczekiwań w zakresie oferty przewozowej w ramach systemu międzywojewódzkich i międzynarodowych połączeń kolejowych (z uwzględnieniem zarówno relacji systemowych, jak i pociągów sezonowych),
• uzgodnienie założeń ofert przewozowych kluczowych organizatorów w celu wypracowania rozwiązań umożliwiających koordynację ich rozkładów jazdy (z uwzględnieniem ekspresów regionalnych, w tym na planowanych liniach kolei dużych prędkości),
• omówienie koncepcji kolejowych i autobusowych linii dowozowych, zapewniających dostęp do dalekobieżnych połączeń kolejowych z każdego powiatu z maksymalnie jedną przesiadką,
• analizę możliwości integracji taryfowo-rozkładowej połączeń regionalnych i dalekobieżnych na wybranych odcinkach,
• identyfikację potrzeb inwestycyjnych na polskiej sieci kolejowej, wynikających z założeń planowanych ofert przewozowych.

Ideą przyświecającą tej ścieżce procesu konsultacyjnego jest wypracowanie spójnej oferty przewozowej w skali kraju, integrującej dalekobieżne, regionalne i aglomeracyjne połączenia kolejowe, a tym samym rozpoczęcie planowania rozkładów jazdy i rozwoju kolejowych przewozów pasażerskich w Polsce w perspektywie długoterminowej.

Zaproszenia do udziału w konsultacjach zostały przekazane do wskazanych interesariuszy w dniu 16 lipca 2024 roku. W roku 2025 w dniach od 15 kwietnia do 2 października odbyło się łącznie 16 spotkań warsztatowych we wszystkich miastach wojewódzkich, przy czym w Warszawie i Katowicach warsztaty miały charakter łączony – oprócz reprezentacji samorządów województw mazowieckiego i śląskiego obecni byli również przedstawiciele odpowiednio Zarządu Transportu Miejskiego w Warszawie i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Spotkania warsztatowe poprzedziła faza, w której interesariusze samorządowi mogli przekazywać swoje uwagi do proponowanej dalekobieżnej oferty przewozowej.

W warsztatach z regionalnymi i aglomeracyjnymi organizatorami przewozów kolejowych wzięło udział łącznie 157 ekspertów, reprezentujących zarówno wyżej wymienione instytucje samorządowe, jak również Ministerstwo Infrastruktury, Centralny Port Komunikacyjny, PKP Polskie Linie Kolejowe i Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Interesariusze samorządowi przekazali łącznie 727 uwag, wniosków i postulatów, w tym 303 w zakresie regionalnych ofert przewozowych, 219 dotyczących połączeń dalekobieżnych oraz 205 w odniesieniu do infrastruktury kolejowej.

Jedną ze ścieżek procesu konsultacyjnego w ramach projektu pn. Horyzontalny Rozkład Jazdy były konsultacje z potencjalnymi operatorami umów PSC (ang. Public Service Contract) oraz innymi przewoźnikami kolejowymi, zainteresowanymi uruchomieniem przewozów komercyjnych. W konsultacjach uczestniczyły zarówno podmioty, które już dziś funkcjonują w Polsce, jak również zainteresowane wejściem na polski rynek. Konsultacje obejmowały w szczególności takie zagadnienia, jak:

• nowe zasady organizacji przewozów o charakterze użyteczności publicznej (tzw. PSO – Public Service Obligation) w segmentach międzywojewódzkim i międzynarodowym, planowane do wdrożenia od grudnia 2030 roku w związku z wygaśnięciem umowy ramowej z PKP Intercity oraz zmianami w Rozporządzeniu (WE) nr 1370/2007, wprowadzonymi w ramach tzw. IV pakietu kolejowego,
• uwarunkowania i perspektywy rozwoju przewozów komercyjnych,
• kwestie związane z zarządzaniem zdolnością przepustową i rozkładem jazdy pociągów, w tym koncepcja nowego mechanizmu tzw. tras predefiniowanych, formułowanych w oparciu o prognozy ruchu w celu zapewnienia przepustowości dla przewozów komercyjnych, w szczególności na relacjach międzyaglomeracyjnych i międzynarodowych.

Wiedza zgromadzona w trakcie konsultacji ma posłużyć wypracowaniu rekomendacji w zakresie otwarcia rynku kolejowych przewozów pasażerskich w Polsce. Ich efektem ma być również wypracowanie rozwiązań dla strony publicznej, które umożliwią ukształtowanie warunków rynkowych sprzyjających rozwojowi konkurencji i wzrostowi przewozów, a także zapewniających ochronę interesów pasażerów oraz stabilność funkcjonowania rynku. Ponadto Ministerstwo Infrastruktury za pośrednictwem CUPT i we współpracy z Portem Polska przeprowadzi wstępne konsultacje rynkowe zgodne z ustawą Prawo zamówień publicznych, które będą dotyczyły konkurencyjnego wyboru operatorów do realizacji międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozów pasażerskich w okresie 2030-2034.

Otwarcie rynku nie powinno być celem samym w sobie, lecz narzędziem służącym poprawie oferty dla pasażerów i funkcjonowania systemu kolejowego. Samo ogłaszanie przetargów na realizację przewozów czy wydawanie decyzji o przyznaniu otwartego dostępu nie zapewni z dnia na dzień wejścia na rynek nowych graczy. Decydujące znaczenie ma ukształtowanie warunków dla rynku oraz ich stabilność i przewidywalność, za co odpowiada państwo w zakresie przewozów dotowanych jak i komercyjnych.

Zainteresowane podmioty mogły wziąć udział w konsultacjach po wcześniejszej rejestracji, która była dostępna na stronie internetowej projektu do dnia 31 sierpnia 2024 roku. Wcześniej aktywnie zachęcano różne podmioty (zarówno z Polski, jak również innych państw europejskich) do zaangażowania w ten proces – wysłano 53 indywidualne zaproszenia, a także zaprezentowano projekt podczas World Passenger Festival w Wiedniu, jednym z najważniejszych wydarzeń kongresowo-targowych w sektorze transportu publicznego. Łącznie do udziału w konsultacjach zgłosiły się 23 podmioty, co należy uznać za dobry wynik, ponieważ była to zdecydowana większość przewoźników z Polski oraz Europy Środkowo-Wschodniej.

Do pierwszych spotkań z potencjalnymi operatorami w ramach umów PSC i innymi przewoźnikami kolejowymi, zainteresowanymi realizacją przewozów komercyjnych, doszło na początku października 2024 roku. Były to spotkania wprowadzające, na których zaprezentowano projekt pn. Horyzontalny Rozkład Jazdy oraz zainicjowano dyskusję merytoryczną. Po tym spotkaniu wysłano do uczestników ankiety, dotyczące kluczowych obszarów problemowych w ramach projektu. Wpłynęło łącznie 16 odpowiedzi – 15 od przewoźników kolejowych oraz jedna od organizacji branżowej. W zakresie kraju pochodzenia było to 7 przewoźników polskich oraz 8 zagranicznych. 6 z nich stanowiły podmioty realizujące działalność wyłącznie w zakresie połączeń dalekobieżnych, 4 wyłącznie w regionalnych, natomiast 5 prowadziło działalność w obydwu segmentach rynku. Biorąc pod uwagę działalność w kraju pochodzenia, byli to zarówno przewoźnicy zasiedziali (8 podmiotów), jak i nowi uczestnicy rynku (7 podmiotów). Z kolei w roku 2025 w styczniu i lutym odbyły się spotkania bilateralne z 15 podmiotami.

Łącznie spotkania bilateralne online i stacjonarne trwały ponad 32 godziny i uczestniczyło w nich prawie 50 gości. Podczas nich możliwe było zarówno doprecyzowanie kwestii poruszonych w ankiecie, jak i zgłoszenie kolejnych tematów.

Wnioski zebrane od 16 podmiotów istotnie wspierają aktualizację założeń projektu pn. Horyzontalny Rozkład Jazdy, nie wyczerpując jednak wszystkich tematów. Kontynuowania dialogu z rynkiem wymaga zwłaszcza organizacja przewozów po uruchomieniu linii KDP „Y” Warszawa – Lotnisko Centralne – Łódź – Wrocław / Poznań, na której można zakładać przewagę przewozów komercyjnego nad połączeniami PSO.

Ze szczegółowymi informacjami dotyczącymi przebiegu konsultacji z potencjalnymi operatorami umów PSC i innymi przewoźnikami kolejowymi można zapoznać się w raporcie. W opracowaniu przedstawiono m.in. stanowiska poszczególnych interesariuszy, które zostały sformułowane w ankiecie oraz w trakcie spotkań bilateralnych. Warto w tym kontekście podkreślić, iż raport ma charakter bezstronny – Zespół ds. HRJ nie umieścił w nim jakichkolwiek komentarzy i ocen, opracowując jedynie podsumowania. Dostępne publicznie prezentacja i Raport nie zawierają informacji, które w ocenie Zespołu ds. HRJ stanowiły treści poufne i/lub pozwalające na jednoznaczną identyfikację danego interesariusza.

Z syntetycznym podsumowaniem tej ścieżki procesu konsultacyjnego można zapoznać się w prezentacji.

• Prezentacja – Synteza Raportu z konsultacji HRJ z potencjalnymi przewoźnikami i operatorami
• Raport z konsultacji HRJ z potencjalnymi przewoźnikami i operatorami (pełna treść)
• Załącznik nr 3 – Prezentacja w języku polskim „Spotkanie konsultacyjne I”
• Załącznik nr 4 – Prezentacja w języku angielskim „Market consultations with RUs”
• Załącznik nr 5 – Ankieta
• Załącznik nr 6 – Questionnaire

Konsultacje z potencjalnymi przewoźnikami i operatorami stanowią część szerszego procesu konsultacyjnego HRJ. Informacje o pozostałych ścieżkach konsultacyjnych można znaleźć tutaj.